Coğrafi Konum ve Özellikler

Konum ve Arazi

•Gökçeören, Kaş ilçesine yaklaşık 15 kilometre mesafede, kuzey-güney yönünde uzanan dağlık ve kayalık bir arazinin ortasındaki vadide kurulmuştur (Naciye Küçük). Yerleşim, deniz seviyesinden yaklaşık 750-800 metre yükseklikte konumlanmıştır (Naciye Küçük; TÜBİTAK Proje Raporu).


Çevre Unsurları

•Köyün doğusunda Asas Dağı ve Katran Dağı yer almaktadır. Akdeniz ikliminin görüldüğü yerleşimde ormanlık alanlar azdır ve su kaynakları bakımından fakir bir bölgedir (Naciye Küçük).


Bağlı Yerleşimler:

•Köyün sınırları içerisinde, deniz kıyısında yer alan Gökseki Mahallesi bulunmaktadır. Ayrıca İzne, Mumuda ve Baldıraz gibi dağınık ve küçük mahalleleri de mevcuttur (Naciye Küçük; TÜBİTAK Proje Raporu).


Tarihçe ve Sosyal Yapı

  • Eski Adı ve Kökeni

    •Köyün eski adı "Seyret"tir (Naciye Küçük; Alev Erarslan). Kuruluş tarihi hakkında kesin yazılı kaynaklar bulunmamakla birlikte, çevresindeki arkeolojik kalıntılar bölgenin Likya döneminde yerleşime sahne olduğunu ve Phellos antik kentine yakın bir konumda bulunduğunu göstermektedir (Naciye Küçük).


  • Ulaşım Geçmişi ve Nüfus Verileri

    1950'li yıllarda karayolu yapılana kadar Gökçeören, dağ köyleri ile ilçe merkezi (Kaş) arasındaki doğal bir geçit (boğaz) üzerinde bulunması nedeniyle hareketli bir yerleşim yeriydi. Ancak karayolunun açılmasıyla bu "geçiş noktası" özelliğini yitirmiştir (Naciye Küçük).

    2018 yılı verilerine göre köyün nüfusu 1298 kişidir (Naciye Küçük). 2024 yılı sayımına göre ise nüfusun 1546 kişi olduğu belirtilmektedir (TÜBİTAK Proje Raporu).

  • Yaşam Tarzı ve Ekonomi

    Bölgedeki yayla-sahil geçişi ve dağlık coğrafya nedeniyle tarih boyunca yarı konar-göçer bir yaşam tarzı sürdürülmüştür. Köy halkı kış aylarında sahil kesimindeki Gökseki Mahallesi'ne veya Kaş ilçe merkezine göç etmektedir (Naciye Küçük). Geçmişte geçim kaynağı tarım ve hayvancılık iken, günümüzde nüfusun önemli bir kısmı turizm ve ticaretle uğraşmaktadır. Ayrıca son yıllarda yabancılara mülk satışının arttığı ve bazı arazilerin el değiştirdiği rapor edilmiştir (Naciye Küçük; TÜBİTAK Proje Raporu).

  • Gökçeören, bölgedeki ahşap tahıl ambarlarının en yoğun olduğu yerleşimlerden biridir.

    Naciye Küçük, Alev Erarslan

  • Konumlanma ve Tipoloji

        ◦ Ambarlar konutlara bitişik değildir; köy merkezinde, genellikle harman yeri olarak kullanılan alanlarda toplu halde inşa edilmiştir (Naciye Küçük; TÜBİTAK Proje Raporu).

        ◦ Köy merkezinde toplu halde yaklaşık 50 ambar bulunmakta olup, evlerin önündekilerle birlikte bu sayı 60'ı bulmaktadır (Naciye Küçük).

  • Mimari Özellikler ve Malzeme

       ◦ Ambarlar, bölgedeki Katran Dağı'ndan elde edilen sedir ağaçları (katran) kullanılarak inşa edilmiştir (Naciye Küçük).

        ◦ Çivi kullanılmadan, "çantı" (geçme) tekniği ile yapılmışlardır (Naciye Küçük).

        ◦ Çatıları oldukça diktir; bölgedeki diğer ambarlara kıyasla %90-100 arasında değişen bir eğime sahiptir (Alev Erarslan).

        ◦ İç mekânda, zeminde dört bölümlü tahıl saklama alanları ve bunların üzerinde "gübse" adı verilen, eşyaların saklandığı sandık bölümler bulunur (Naciye Küçük).

  • Mevcut Durum ve Riskler

      ◦ Köydeki ambar sayısı geçmişte 150 civarındayken, günümüzde bu sayı 50'ye kadar düşmüştür (Alev Erarslan).

        ◦ Ambarlar 2013 yılında tescil edilerek koruma altına alınmıştır (Naciye Küçük).

        ◦ Yapılan risk analizlerinde Gökçeören ambarları "Kritik Risk" seviyesinde değerlendirilmiş olup, mevcut 50 ambardan 21'inin işlevsizleştiği belirtilmiştir (TÜBİTAK Proje Raporu).

        ◦ Hububat tarımının bırakılması, ambar ustalarının vefat etmesi ve turizme yönelim nedeniyle ambarlar büyük oranda atıl durumdadır. Bazı ambarların turistik işletmelerde kullanılmak üzere sökülerek sahil kesimine taşındığı da ifade edilmektedir (Naciye Küçük; TÜBİTAK Proje Raporu).

Kaynaklar

  1. Ak, M. (2015). Teke Yörükleri (1800-1900). Türk Tarih Kurumu Yayınları.,

  2. Aktaş, Ş. (t.y.). Patara Liman Caddesi’nde mozaikli bir yapı. [Yayın bilgisi eksik kitap bölümü/makale].

  3. Arslan, M. T. ve Şen, C. (2021). Elmalı ilçesindeki tahıl ambarlarının kültürel coğrafya açısından incelenmesi. Bilim ve Araştırma Dergisi, 4(2), 24-43.

  4. Balta, S. ve Atik, M. (2019). Köy tasarım rehberlerinin hazırlanmasında kırsal peyzaj karakterlerinin yeri: Antalya Elmalı örneği. Mediterranean Agricultural Sciences, 32(1), 1-9. https://doi.org/10.29136/mediterranean.475220,

  5. Çiçek, M. (2017). Likya anıtsal yapılar [Yüksek lisans tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi].

  6. Doğan, S. (2016). Booking.com web sitesindeki tüketici değerlendirmelerine göre Kuşadası’ndaki konaklama işletmelerinin incelenmesi [Bildiri]. 3. Uluslararası Çin'den Adriyatik'e Sosyal Bilimler Kongresi, Antalya, Türkiye.

  7. Erarslan, A. (2022). A traditional wooden structure technique from Anatolia: Wooden granaries in the ancient region of Lycia (Teke Peninsula). Bulletin of the Transilvania University of Brasov. Series II: Forestry • Wood Industry • Agricultural Food Engineering, 15(2), 79-98. https://doi.org/10.31926/but.fwiafe.2022.15.64.2.6

  8. Fettahlıoğlu, H. S. ve Afşar, A. (Ed.). (2016). 3. Uluslararası Çin’den Adriyatik’e Sosyal Bilimler Kongresi: Turizm ve turizm yönetimi bildiri kitabı. İKSAD Yayınları.

  9. Giritlioğlu, İ., Karakan, H. İ. ve İpar, M. S. (2016). Otel işletmelerinde yiyecek-içecek departmanı çalışanlarının iş tatminine etki eden faktörler üzerine yazınsal bir inceleme [Bildiri]. 3. Uluslararası Çin'den Adriyatik'e Sosyal Bilimler Kongresi, Antalya, Türkiye.

  10. Hadimli, H. (2019). Değişen ekonomik yapılar, değişime direnen “yapılar”: Anadolu’nun ambarları. M. Uslu, S. Çiftçi, C. Arslan ve E. Hamarta (Ed.), İnsan ve medeniyet araştırmaları 2019 içinde (ss. 394-402). Çizgi Kitabevi.,,

  11. İşkan, H. ve Dündar, E. (Ed.). (2016). Lukka’dan Likya’ya: Sarpedon ve Aziz Nikolaos’un ülkesi. Yapı Kredi Yayınları.

  12. Karpuz, H. (1999). 'Serander' ve 'Loft': Türk ve Norveç halk mimarisinde eş değerli iki yapı. ODTÜ Mimarlık Fakültesi Dergisi, 19(1-2), 71-82.

  13. Kaya, M. (2020). Anadolu kültüründe dünya kültürüne ambarlar. Ege Coğrafya Dergisi, 29(2), 321-344.

  14. Kıldıroğlu, M. (2025). Tahtacı Türkmenler ve Kastamonu’daki izleri. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, (115), 235-257. https://doi.org/10.60163/tkhcbva.1552463

  15. Küçük, N. (2020). Antalya tarihi ahşap tahıl ambarları [Lisans bitirme tezi, Akdeniz Üniversitesi].

  16. Küçük, N. (2022). From Lycia to Teke Province, from cedar to warehouse: The story of Antalya wooden granaries. Cedrus, (10), 401-418.

  17. Serdar, P. (2010). Likya ve Pamfilya bölgeleri’ndeki Bizans dönemi taş eserlerinin motif, bezeme tekniği ve malzeme değerlendirmesi [Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi].

  18. Şen, M. A. (2023). Gelenekten geleceğe Trabzon mutfağı: Kültürel değerler. Trabzon Büyükşehir Belediyesi Yayınları.

  19. Türk, S. (2008). Batı Akdeniz (Likya) tarihi yerleşim merkezlerinin su iletim sistemlerinin hidrolik ve hidrolojik açıdan incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi].